32013L0011

Í tilskipuninni er mælt fyrir um almennar reglur um lausn deilumála utan dómstóla vegna ágreinings um skyldur samkvæmt sölu- eða þjónustusamningum, innanlands og yfir landamæri, þegar bæði seljandi og neytandi eru búsettir á EES-svæðinu. Málsmeðferðin felur í sér milligöngu úrskurðarnefnda sem leggja til eða fyrirskipa lausnir eða leiðir saman málsaðila með það að markmiði að greiða fyrir sáttum og þannig niðurstöðu án dómstóla.
Í tilskipuninni er kveðið á um kröfur til úrskurðarnefndanna. Þeim ber m.a. að halda úti vefsetri þar sem málsaðilar hafa greiðan aðgang að upplýsingum um hvers konar meðferð er lögð til. Á vefsetrinu eiga m.a. að vera fylgiskjöl sem fylla þarf út er kvörtun er lögð fram á netinu. Úrskurðarnefnd þarf að geta látið málsaðilum í té upplýsingar á varanlegum miðli og einnig þurfa þeir að geta gert neytenda kleift að leggja fram kvörtun annars staðar en á Netinu, ef við á.
Í tilskipuninni eru jafnframt ítarlegar reglur sem mæla fyrir um skyldu aðildarríkjanna til þess að tryggja að starfið sé unnið af óhlutdrægni og sjálfstæði og að fullnægjandi þekking sé til staðar til að geta leyst úr deilumálum, bæði lögfræðileg sem og fagleg að öðru leyti
Seljendur skulu ávallt tilgreina undir hvaða úrskurðarnefnd þeir falla. Stjórnvald á sviði neytendamála skal fara yfir samþykktir nefndanna. Tilkynna skal nefnd til framkvæmdastjórnarinnar sem heldur skrá yfir nefndir og aðila sem starfa að lausn deilumála og uppfylla ákvæði tilskipunarinnar. Innanríkisráðuneytinu ber að tilnefna lögbært yfirvald sem fer yfir samþykktir nefnda og málsmeðferðarreglur og hefur þannig eftirlit með að starfandi nefndir uppfylli öll ákvæði um sanngjarna, gagnsæja og réttláta málsmeðferð en ítarlegar reglur eru um það efni í tilskipuninni.
Á Íslandi eru enginn almenn lög sem kveða á um skyldu seljenda vöru og þjónustu til að vera aðilar að því kerfi sem hér um ræðir. Hingað til hefur slíkt fyrirkomulag aðeins verið með frjálsu samkomulagi í ýmsum atvinnugreinum. Með tilskipuninni eru hins vegar lagðar slíkar lagaskyldur á aðila í viðskiptalífi og þarf því að gera lagabreytingar hér á landi til að innleiða hana. Jafnframt er í lögum sett grunnviðmið um málsmeðferðarreglur slíkra nefnda heldur hefur slíkt verið hingað til samkomulagsatriði og sett í samþykktir.
Því þarf að lágmarki breyta eftirfarandi lögum vegna innleiðinga bæði ADR og ODR gerðanna:
Lög nr. 50/2000, um lausafjárkaup,
Lög nr. 42/2000, um þjónustukaup,
Lög nr. 48/2003, um neytendakaup.
Þá eru starfandi fleiri kærunefndir neytendamála sem heyra undir löggjöf annarra ráðuneyta auk kærunefnda sem starfa á grundvelli samkomulags ríkis, neytenda og atvinnulífs sem gæti þurft að renna lagastoð undir.