Tillaga að breytingum á reglugerðum 2015/757 um vöktun, skýrslugjöf og vottun losunar gróðurhúsalofttegunda frá sjóflutningum og 2023/1805 um FuelEU - COM(2026) 620

Tillaga að reglugerð þeirri sem hér er til greiningar, tillaga um reglugerð (ESB) C(2026)620, gerir tillögur að breytingum á reglugerðum 2015/757 og 2023/1805 (hér eftir MRV (reglugerð) og FuelEU (reglugerð)) til að straumlínulaga vöktun og skýrslugjöf skipafélaga. Bæði MRV og FuelEU gera í mörgum tilvikum kröfur um að skipafélög vakti og skili skýrslum um sömu eða svipuð atriði. Bæði vöktunaráætlun og skýrsluskil verða því sameinuð í eitt, vottuð af einum og sama vottunaraðila og skilað til sama ábyrga stjórnsýsluyfirvalds (e. administering authority) verði tillagan samþykkt. Stærstur hluti breytinganna er gerður á reglugerð 2015/757 og er með orðinu reglugerð vísað til hennar nema annað sé tekið fram. Orðskýringar:GHL: GróðurhúsalofttegundirMRV: Vöktun, skýrslugjöf og vottun (e. monitoring, reporting and verification)BT: BrúttótonnETS-tilskipun: Tilskipun 2003/87/EB um ETSEMSA: Siglingaöryggisstofnun Evrópu (e. European Maritime Safety Agency)RFNBO: Endurnýjanlegt kolefniseldsneyti af ólífrænum uppruna (e. renewable fuels of non-biological origin)OPS: Landtenging með rafmagni (e. on-shore power supply) GildissviðGildissvið MRV er útvíkkað með breytingum á 1. og 2. gr. MRV reglugerðar, þannig að það nái einnig yfir orkunotkun skipa sem undir reglugerðina falla. Þá nær reglugerðin einnig yfir gildissvið FuelEU reglugerðarinnar.Með viðbót 1. mgr. d í 2. gr. reglugerðarinnar er gildissvið sömuleiðis útvíkkað til skipa sem eru 400-4999 BT og eru:Olíuskip (e. oil tankers)Efnaflutningaskip (e. chemical tankers)Gasflutningaskip (e. gas carriers)Flutningaskip fyrir fljótandi jarðgas (e. LNG carriers)Ekjuferjur (e. ro-pax ships)Farþegaskip (e. passenger ships)Frekari breytingar eru gerðar á orðalagi gildissviðs reglugerðarinnar sem hafa ekki áhrif á gildissviðið heldur skýra það aðeins betur. Hér er um að ræða breytingu á orðanotkun fyrir fiskiskip, í þeim tilgangi að skilgreiningin nái utan um öll skip sem tengjast fiskveiðum en ekki aðeins hluta þeirra, og nánari útskýringu á skipum í eigu ríkja, sem ekki eru notuð í atvinnuskyni. Hvoru tveggja fellur utan gildissviðs reglugerðarinnar, þ.e. ekki þarf að vakta losun GHL og orkunotkun þessara skipa. AflandsskipGildissvið MRV reglugerðar varðandi aflandsskip er útskýrt nánar með viðbótum 1. mgr. aa og 1. mgr. ba í 2. gr. reglugerðarinnar. Sérstaklega er tekið fram hvaða starfsemi sem tengist aflandsskipum fellur undir gildissviðið, þ.e. sjóferðir eða starfsemi innan hafna sem nátengist eða felur í sér framkvæmd eða framfærsla (e. performing or supporting) við aflandsstarfsemi sem tengist aflandsvinnusvæði (e. offshore worksite) í landhelgi, efnahagslögsögu, á landgrunni eða landgrunnssævi aðildarríkis. Þetta er í samræmi við breytingar sem lagðar eru til á ETS-tilskipuninni. Breytingar á skilgreiningumÝmsar breytingar og viðbætur eru við 3. gr. MRV reglugerðar, sem er yfirlit yfir skilgreiningar á atriðum í reglugerðinni. Hér er um að ræða annars vegar breytingar til að skilgreiningar samsvari alþjóðlegum skilgreiningum, m.a. hvað varðar skilgreiningu á skipi við bryggju, og viðbætur skilgreininga úr FuelEU reglugerð í MRV reglugerðina, m.a. hvað varðar skilgreiningar á lífeldsneyti og endurunnu kolefniseldsneyti. Skilgreiningum á FuelEU reglugerð er einnig breytt, m.a. til samræmingar við þær skilgreiningar sem fram koma í MRV reglugerð. Að auki er bætt við að vindorka geti verið orkugjafi um borð og að orkunotkun um borð í skipi sé sett fram í gígajúlum en ekki megajúlum líkt og áður. Breytingar á vöktun og skýrslugjöfBreytingar eru gerðar á vöktun að því leyti að skipafélög skulu nú, til viðbótar við losun GHL, vakta alla orkunotkun, þ. á m. orkunotkun frá tækni sem ekki losar GHL. Vöktunin skal vera í samræmi við vöktunaraðferðir sem settar eru fram í I. og II. viðauka þessarar reglugerðar og I. viðauka FuelEU reglugerðar. Öll gögn skulu geymd í a.m.k. 10 ár, en áður var ekki tekið fram hversu lengi þyrfti að geyma gögnin. Sömu gögn og er safnað vegna MRV reglufylgni skulu notuð til að sýna fram á reglufylgni skv. FuelEU. Sjá breytingar á 4. og 5. gr. MRV reglugerðar og breytingar á 7. gr. FuelEU.Þau atriði sem skipafélög skulu vakta yfir skýrslutímabil (e. reporting period) og í hverri sjóferð (e. per-voyage basis) eru aðlöguð með breytingum á 8. gr. og 1. mgr. 9. gr. til þess að þau taki líka tillit til þeirra atriða sem skipafélög þurfa að vakta til að vakta orkunotkun og tryggja FuelEU reglufylgni. Þau atriði sem bætt er við eru sömu atriði og skipafélögin þurfa nú þegar að vakta til að tryggja FuelEU reglufylgni skv. 1. mgr. 15. gr. FuelEU reglugerðar eins og hún stendur nú, en með breytingum á þeirri grein verða atriðin eingöngu upptalin í 9. gr. MRV reglugerðarinnar.Atriðum sem skipafélög þurfa að vakta á árstímabili, skv. 10. gr., er breytt þannig að félögin þurfa ekki aðeins að vakta losun GHL innan gildissviðs reglugerðarinnar, á sjóferðum til, frá og innan hafna aðildarríkja og við bryggju heldur einnig alla orkunotkun. VöktunaráætlunVöktun skipafélaga vegna losunar gróðurhúsalofttegunda annars vegar, sem fellur undir MRV, og vegna losunarkræfni (e. greenhouse gas intensity) hins vegar, sem fellur undir FuelEU, verður sameinuð í eina vöktunaráætlun. 8. og 9. gr. FuelEU reglugerðar hafa að mestu verið felldar út þar eð ekki er lengur sér vöktunaráætlun vegna þeirrar reglugerðar.6. gr., sem fjallar um innihald vöktunaráætlunar, er breytt með þetta í huga, og ýmsum atriðum sem vakta þarf til að uppfylla FuelEU reglufylgni er bætt við. Sömuleiðis er sett fram krafa um að fyrir 1. apríl 2029 skuli öll skipafélög, fyrir hvert skip sem fellur undir gildissvið þessarar reglugerðar, skila til ábyrgs stjórnsýslyfirvalds vöktunaráætlun sem uppfylli þær kröfur sem settar eru fram í greininni og hefur verið metin af vottunaraðila. Falli skip undir gildissvið reglugerðarinnar í fyrsta skipti eftir 1. janúar 2029 skal skipafélag skila vöktunaráætlun til ábyrgs stjórnsýsluyfirvalds sem fyrst og í síðasta lagi 2 mánuðum eftir fyrstu viðkomuhöfn í aðildarríki.Ábyrg stjórnsýsluyfirvöld skulu hafa samþykkt vöktunaráætlanir skipafélaga fyrir 31. desember 2029 en innan við fjórum mánuðum eftir skil, falli skip undir gildissvið reglugerðarinnar eftir 1. janúar 2029.Breytingar eru gerðar á 7. gr., sem fjallar um breytingar á vöktunaráætlun og í hvaða tilvikum breytingar þarfnast yfirferðar vottunaraðila og samþykktar ábyrgs stjórnsýsluyfirvalds. Breytingarnar fela bæði í sér aukið samræmi við breytt innihald vöktunaráætlunar, skv. breytingum á 6. gr., og viðbót þess að vöktunaráætlun skuli breytt séu aðferðir til að koma í veg fyrir skort á gögnum (e. data gaps) eða leiðir til að finna villur í gögnum (e. data errors) ekki fullnægjandi.Viðaukar I og II eru uppfærðir til að vöktunaraðferðirnar endurspegli breytingar á reglugerðinni og sameiningu vöktunar á orkunotkun og vöktunar á losun GHL. Að sama skapi er II. viðauki FuelEU reglugerðarinnar fjarlægður þar eð upplýsingarnar sem koma fram þar hafa verið settar inn í I. viðauka þessarar reglugerðar. Samhliða því eru vísanir í II. viðauka FuelEU reglugerðar uppfærðar og vísa nú í I. viðauka MRV reglugerðar, m.a. varðandi vottanir á eldsneyti skv. 10. gr., skýrslugjöf framkvæmdastjórnarinnar skv. e-lið 2. mgr. 30. gr. og í I. viðauka FuelEU reglugerðar. SkýrsluskilMeð breytingum á 11. gr. eru fyrirtæki skylduð til að skila MRV skýrslu fyrir hvert skip til vottunaraðila í síðasta lagi 28. febrúar vegna vöktunar undangengins almanaksárs, skila sömu skýrslu vottaðri til ábyrgs stjórnsýsluyfirvalds fyrir 31. mars og til yfirvalda fánaríkis skips fyrir 30. apríl.Í þeim tilvikum sem skip skiptir um eigendur skulu fyrri eigendur skila skýrslu um losun GHL og orkunotkun fyrir þann hluta ársins sem liðinn er innan við einum mánuði eftir að skipið skipti um eigendur. Áður höfðu skipafélög þrjá mánuði til að skila af sér losunarskýrslu.Ábyrgt stjórnsýsluyfirvald getur ekki lengur krafið skipafélög um að skila skýrslum fyrr eins og var og er í öðrum ETS geirum með úrfellingu 3. mgr. 11. gr. a. Losunarskýrsla (e. MRV report)Breytingar hafa orðið á innihaldi og nafni losunarskýrslu, þar sem nú inniheldur hún líka þær upplýsingar sem þarf til að ákvarða FuelEU reglufylgni skips. Skýrslan, sem áður kallaðist á ensku „emission report“ heitir nú „MRV report“. Lagt er til að skýrslan verði áfram kölluð losunarskýrsla á íslensku til samræmis við aðra geira sem falla undir ETS. Annars væri líka hægt að kalla hana losunar- og orkuskýrslu eða annað í þeim dúr.Skýrslan skal nú innihalda ýmis atriði sem snúa að orkunotkun skipsins, sbr. breytingar á 3. mgr. 11. gr. reglugerðarinnar. Hlítnijöfnuðarskýrsla (e. Compliance Balance report)Skipafélög skulu, skv. breytingum á 15. gr. FuelEU reglugerðarinnar, skila fyrir 28. febrúar árlega til vottunaraðila, samhliða skilum á MRV skýrslu, sérstakri hlítnijöfnuðarskýrslu sem inniheldur upplýsingar um orkunotkun og annað sem þarf skv. FuelEU reglugerðinni, m.a. RFNBO notkun og OPS tengingar. Í þeim tilvikum sem skip er selt eða fært undir ábyrgð annars skipafélag, skal fyrra fyrirtækið tilkynna vottunaraðila um þessi atriði fyrir þann hluta ársins sem það bar ábyrgð á skipinu, sambærilegt við MRV skýrslu fyrir hluta ársins, og upplýsingarnar skulu vera komnar í FuelEU gagnagrunninn ekki síðar en einum mánuði eftir að breytingar urðu á ábyrgðaraðila skipsins. Fyrirtæki skulu nota rafræn og stöðluð sniðmát fyrir hlítnijöfnuðarskýrsluna.Skipafélög geta jafnað regluhlítnijöfnuð á milli skipa sem eru á þeirra ábyrgð eða geyma jákvæðan jöfnuð til næsta árs í þeim tilvikum sem skip hafa jákvæðan regluhlítnijöfnuð. Reglur um þetta, sem fram koma í 20. og 21. gr. FuelEU reglugerðar hafa aðeins tekið breytingum að því leyti að vísanir í FuelEU skýrslu hefur verið breytt í vísanir í regluhlítniskýrslu og vísunum í 4. mgr. 16. gr. hefur verið breytt í vísanir í 16. gr. FuelEU reglugerðarinnar. Ábyrgt stjórnsýsluyfirvald (e. administering authority responsible)Nýrri grein, 4. gr. a, er bætt við reglugerðina sem útskýrir nánar hvert ábyrgt stjórnsýsluyfirvald er. Áður var aðeins skilgreining sem vísaði í viðeigandi ákvæði ETS-tilskipuninni. Í þessari grein er tekið fram að ábyrgt stjórnsýsluyfirvald skuli bera ábyrgð á að skipafélög sem falli undir þeirra ábyrgð uppfylli þær kröfur sem fram koma í 4. – 12. gr. reglugerðarinnar fyrir öll skip sín, sem og hvernig ákvarðað skuli hvert ábyrgt stjórnsýluyfirvald skipafélaga sem falla undir reglugerðina í fyrsta skipti eftir að reglugerðin tekur gildi verði (í samræmi við 3. gr. gf ETS-tilskipunarinnar). Skipafélög sem falla undir gildissvið reglugerðarinnar skulu hafa samband við EMSA innan við mánuði eftir fyrstu viðkomu þeirra í höfn aðildarríkis. Vald til framkvæmdastjórnar ESB til að samþykkja framseldar gerðirVerði reglugerðin samþykkt fær framkvæmdastjórn ESB til að samþykkja framseldar gerðir sem snúa að:Vöktun vegna losunar frá metani (CH4) og glaðlofti (N2O)Vöktun frá skipum sem framkvæma eða styðja við aflandsstarfsemiAðlaga viðauka við reglugerðina að viðeigandi alþjóðareglum með framkvæmdarreglugerðum skv. 1. mgr. 14. gr. ETS-tilskipunarinnarÞróa vöktunaraðferðir í viðaukum við reglugerðina í samræmi við tækniframfarir og nýjungarVöktun vegna losunar og orkunotkunar skipa sem eru 400-4999 BT, m.a. til að gera ráð fyrir einfaldari vöktunÁætlun orkunotkunar frá vindiskv. 2. – 4. mgr. 5. gr.Breytingum á innihaldi vöktunaráætlana, m.a. til að gera ráð fyrir einfaldari vöktun, skv. 9. mgr. 6. gr.Breytingum á innihaldi MRV skýrslna, m.a. til að gera ráð fyrir einfaldari vöktun, skv. 4. mgr. 11. gr.Tæknireglum vegna vottunarskýrslna skv. 7. mgr. 13. gr.Reglum varðandi vottunarstörf skv. FuelEU reglugerð, m.a. hvað varðar kröfur til vottunaraðila og skýrslu um regluhlítnijöfnuð skv. 5. mgr. 13. gr. FuelEU reglugerðar Skyldur vottunaraðilaNýrri 7. mgr. er bætt við 13. gr. þar sem skylda er sett á vottunaraðila að gefa út vottunarskýrslu með notkun rafrænna sniðmáta. 14. – 15. gr. varðandi störf vottunaraðila og faggildingu þeirra eru aðlagaðar þannig að það vottunaraðili votti að upplýsingar um orkunotkun séu vottaðar samhliða upplýsingum um losun GHL, sbr. breytingar á skýrslugjöf skipafélaga. Auk þess er sett skylda á faggildingarstofur aðildarríkja að senda lista yfir vottunaraðila sem eru faggiltir til að votta í samræmi við þessa reglugerð árlega á framkvæmdastjórn ESB með breytingum á 16. gr.Skyldur vottunaraðila í FuelEU reglugerð eru að mestu leyti uppfærðar m.t.t. þess að vottunaraðili hafi eina faggildingu til að votta MRV skýrsluna sem tekur einnig til orkunotkunar, þ.e. 11. – 14. gr. Þrátt fyrir þetta hafa vottunaraðilar enn skyldu til að meta regluhlítnijöfnuð (e. compliance balance) skipafélaga í sérstakri skýrslu skipafélaga þar um, sjá 2. mgr. 12. gr. FuelEU reglugerðar. Sú skýrsla skal vera vottuð á grundvelli þeirra upplýsinga sem fram koma í MRV skýrslunni eða koma fram í FuelEU gagnagrunni. Það og önnur atriði er koma að vottun regluhlítniskýrslu skipafélaga koma fram í breytingum á 16. og 17. gr. FuelEU reglugerðar. Vottunaraðilar hafa einnig áfram hlutverk varðandi útreikninga á regluhlítnijöfnuði skipa og skipafélaga og að fylla það út í FuelEU gagnagrunninn fyrir 1. maí ár hvert vegna undangengins árs, skv. 23. gr. FuelEU reglugerðar. Regluhlítniskjal (e. document of compliance, DOC)Breytingar eru gerðar á 17. – 19. gr. sem snúa að útgáfu regluhlítniskjala og skyldu skipa til að hafa slíkt.Vottunaraðilar skulu gefa út regluhlítniskjal í þeim tilvikum sem MRV skýrslu sem uppfyllir kröfur hefur verið skilað til viðeigandi ábyrgs stjórnsýsluyfirvalds, yfirvalda fánaríkis ef skip siglir undir fána aðildarríkis og framkvæmdastjórnar ESB. Regluhlítniskjalið skal gefið út með notkun rafrænna, sjálfvirkra kerfa. Ef ábyrgt stjórnsýsluyfirvald ber kennsl á óleiðrétt misræmi, frávik sem fela í sér ósamræmi eða villur í útreikningum sem valda frávikum skal draga regluhlítniskjal til baka og tilkynna skipafélagi um það. Orðalagi varðandi skyldu skipa til að hafa regluhlítniskjal hefur verið breytt úr að það þurfi að vera um borð (e. on board the ship) í að skipið þurfi að hafa slíkt (e. hold). Birting gagna21. gr. um birtingu gagna og skýrslu framkvæmdastjórnarinnar er aðeins breytt. Annars vegar á framkvæmdastjórnin nú að birta gögn um fleiri atriði skipa en áður, flest sem tengist breytingum á skýrslugjöf skipafélaga. Hins vegar á framkvæmdastjórnin að birta skýrslu á þriggja ára fresti, í stað árlega eins og áður, um losun GHL og orkunotkun í sjóflutningum. Að auki er tekin út skylda á framkvæmdastjórnina að meta heildaráhrif sjóflutninga á loftslag jarðar. Aðstoð við þriðju ríkiNýrri 4. mgr. 22. gr. er bætt við um að framkvæmdastjórnin ásamt EMSA skuli reyna að veita þriðju löndum stuðning og leiðsögn varðandi innleiðingu kerfis sem setur verð á losun GHL frá sjóflutningum. GildistakaReglugerðin tekur gildi 1. janúar 2029 eða annað árið eftir samþykkt (ef það er seinna en 2027).Aftur á móti munu breytingar á eftirfarandi greinum taka gildi um leið og samþykki liggur fyrir:2. – 4. mgr. 5. gr. MRV9. mgr. 6. gr. MRV4. mgr. 11. gr. MRV7. mgr. 13. gr. MRV5. mgr. 15. gr. FuelEU5. mgr. 13. gr. FuelEU6. mgr. 16. gr. FuelEU