Nánari efnisumfjöllun
Í a-lið 4. mgr. 5. gr. tilskipunar 91/676/EBE er settar fram ráðstafanir skv. aðgerðaráætlun sem eru í hættu í samræmi við 5. mgr. 3. gr. þeirrar tilskipunar. Samkvæmt 2. lið III. viðauka við tilskipun 91/676/EBE skulu þessar ráðstafanir tryggja að magn búfjáráburðar eða unnins húsdýraáburðar, sem er notaður á landið á hverju ári, þ.m.t. af dýrum sjálfum, fari ekki yfir tiltekið magn á hektara sem er fastsett við 170 kg köfnunarefnis (N) á ári.Frá því að tilskipun 91/676/EBE var samþykkt hafa vísinda- og tækniframfarir í vinnsluaðferðum fyrir húsdýraáburð gert það kleift að framleiða áburð (svokallaðan „RENURE“-áburð) sem við tiltekin skilyrði er kallaður „efnaáburður“ eins og hann er skilgreindur í f-lið 2. gr. tilskipunarinnar.Sameiginleg rannsóknarmiðstöð framkvæmdastjórnarinnar hefur metið það svo að við tiltekin skilyrði hafi RENURE-áburður svipaða getu til útskolunar köfnunarefnis og ræktunarfræðilega skilvirkni og ólífrænn áburður. Þessi efni draga því úr hættu á nítrattapi í vatni í samanburði við húsdýraáburð og, þökk sé þessum umhverfislega ávinningi, mætti nota þau yfir því hámarksmagni fyrir húsdýraáburð sem sett er fram í tilskipun 91/676/EBE, jafnframt því að tryggja að markmið tilskipunarinnar náist og viðunandi ávinningur fyrir landbúnaðinn.Víðtækari notkun á lífrænum áburði og næringarefnum úr endurunnum úrgangsstraumum gæti styrkt sjálfræði Sambandsins og matvælaöryggi um leið og settir eru fram strangir staðlar um sjálfbærni, einkum á svæðum þar sem notkun lífræns áburðar er lítil. Notkun húsdýraáburðar og unnins húsdýraáburðar í samræmi við Tilskipun 91/676/EBE gæti dregið úr váhrifum bænda á verð á rokgjörnum ólífrænum áburði. Í orðsendingunni með fyrirsögninni „Að tryggja tiltækileika og viðráðanlegt verð á áburði“ var farið fram á mat á frekari þrepum í reglusetningu og án reglusetningar til að gera kleift að nota endurheimt næringarefni úr húsdýraáburði í víðara samhengi.Árið 2023 hóf framkvæmdastjórnin mat á tilskipun 91/676/EBE með það að markmiði að meta m.a. hvort sú tilskipun stuðli nægilega að endurvinnslu næringarefna frá ýmsum uppsprettum, þ.m.t. unnum húsdýraáburði, og tækniþróun í vinnslutækni húsdýraáburðar sem leiðir til ENURE-áburðar. Þar til matinu á tilskipun 91/676/EBE er lokið er nauðsynlegt að kveða á um bráðabirgðalausn fyrir aðildarríkin til að heimila bændum að nota RENURE-áburð yfir magninu, sem sett er fram í 2. lið III. viðauka, við tiltekin skilyrði.Heimila ætti notkun á RENURE-áburði, sem er yfir 170 kg N á hektara á ári, úr búfjáráburði með viðeigandi verndarráðstöfunum til að bæta útskiptingu á ólífrænum áburði fyrir lífrænan áburð, draga úr kostnaði fyrir bændur og efla stefnumótandi sjálfræði landbúnaðargeira Sambandsins án þess að stofna því í hættu að markmiðum tilskipunar 91/676/EBE verði náð.Auk áhrifa á vatnsgæði hefur losun köfnunarefnis frá húsdýraáburði og búfé áhrif á loftgæði. Notkun á RENURE-áburði ætti að haldast í hendur við stöðuga viðleitni til að draga úr heildarumhverfisáhrifum. Því er nauðsynlegt að gera viðeigandi verndarráðstafanir og setja efri mörk fyrir notkun á RENURE-áburði. Þessi mörk ættu að endurspegla eiginleika RENURE-áburðar úr húsdýraáburði, notkun hans og skiptigetu sem og reynsluna af beitingu 2. liðar III. viðauka.Setja skal fram gæðaviðmið fyrir RENURE-áburð og skilyrði fyrir notkun hans svo að hann geti komið í stað ólífræns áburðar í samræmi við markmið tilskipunar 91/676/EBE.Aðeins skal fjalla um vinnsluaðferðir sem gefa af sér efni af samræmdum gæðum með áreiðanlegum hætti í samræmi við tilgreindar viðmiðanir. Sameiginleg rannsóknarmiðstöð framkvæmdastjórnarinnar hefur metið viðmið fyrir styrk steinefnaköfnunarefnis (mineral nitrogen) og lífræns kolefnis (organic carbon) í slíkum efnum og hefur prófað áreiðanleika ýmissa ferla við framleiðslu efna sem uppfylla þessi viðmið. Matið sýnir að eftirfarandi vinnsluaðferðir geta gefið af sér efni af samræmdum gæðum í samræmi við þessar viðmiðanir: hreinsun og hreinsun ammoníaks í framleiðslu ammóníumsalta, beita himnuflæði til að framleiða steinefnaþykkni og köfnunarefnisrík fosfatsölt (struvite) sem falla út úr búfjáráburði. Því skal ákvarða þau ferli sem nauðsynleg eru til framleiðslu á RENURE-áburði sem uppfylla nauðsynleg gæði til að tryggja áreiðanlegan staðgengil fyrir efnaáburð.Til að tryggja örugga notkun RENURE-áburðar á land ætti að krefjast þess að aðildarríkin beiti ströngum gæðastöðlum, þ.m.t. öruggum mörkum fyrir viðkomandi aðskotaefni og sjúkdómsvalda, í samræmi við viðeigandi löggjöf Sambandsins og landslöggjöf. Því ætti að setja fram efri viðmiðunarmörk, einkum að því er varðar kopar, sink og örverur.Í framseldri reglugerð framkvæmdastjórnarinnar (ESB) 2023/1605 eru skilgreindir endapunktar í framleiðslukeðjunni fyrir tiltekin lífrænan áburð samkvæmt reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 1069/2009, þar með talið unninn húsdýraáburður, en umfram það fellur unninn húsdýraáburður ekki lengur undir kröfur reglugerðar (EB) nr. 1069/2009, til þess að verða hluti af áburðarvörum ESB sem um getur í reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2019/1009. Áburður, annar en sá sem um getur í framseldri reglugerð (ESB) 2023/1605, fellur enn undir kröfur reglugerðar (EB) nr. 1069/2009.Aðildarríkin skulu setja kröfur um að stöðvar, sem framleiða RENURE-áburð, tryggi samræmt næringarefnainnihald í samræmi við viðmiðanirnar sem settar eru fram í tilskipun 91/676/EBE. Til að auðvelda notkun þeirra á landi í samræmi við kröfur um nytjaplöntur skulu viðeigandi upplýsingar um næringarefnainnihald þeirra fylgja RENURE-áburði.Sameiginleg rannsóknarmiðstöð framkvæmdastjórnarinnar um mat umhverfisáhrifa og heilbrigðisáhrif og fyrirhugaðar viðmiðanir fyrir notkun á RENURE-áburði með því skilyrði og þeirri forsendu að heildarmagn húsdýraáburðar sem framleitt er innan Sambandsins, fjöldi búfjáreininga og þéttleiki búfjár myndi ekki aukast.Aðildarríkin skulu því fylgjast náið með áhrifum leyfisins fyrir notkun á RENURE-áburði, sem er yfir 170 kg köfnunarefnis á hektara á ári, á heildarfjölda búfjár og framleiðslu húsdýraáburðar. Ef köfnunarefnisinnihald árlegrar heildarframleiðslu húsdýraáburðar á hektara á hagnýttu landbúnaðarsvæði (UAA) er meira en eða áhættan er meiri en 170 kg af köfnunarefni á hektara í aðildarríkinu í heild eða á svæðum á 2. stigi NUTS, þar sem notkun á RENURE-áburðar er leyfð, skulu aðildarríkin koma í veg fyrir aukningu á því á þessum svæðum til að tryggja að það leiði ekki til frekari ótilætlaðra neikvæðra umhverfisáhrifa.Notkun á RENURE-áburði á landi fellur áfram undir kröfur um notkun alls áburðar sem settar eru fram í 3. lið 1. liðar III. viðauka við tilskipun 91/676/EBE. Þar eð RENURE-áburði er ætlað að koma í stað ólífræns áburðar kann að vera nauðsynlegt að endurskoða takmarkanirnar á notkun áburðar í samræmi við meginregluna um jafna áburðarnotkun, eins og hún er notuð í hlutaðeigandi aðildarríki, í tengslum við ákvörðunina um að heimila að tekið sé tillit til þess. Nauðsynlegt er að taka tillit til hugsanlegs viðbótarumhverfisþrýstings sem hlýst af notkun RENURE-áburðar, einkum í kjölfar notkunar hans á akurplöntur að hausti, og grípa til viðeigandi ráðstafana í viðkomandi aðgerðaáætlunum, einkum að því er varðar takmörkun á notkun áburðar á land. Því skal fylgja góðum starfsvenjum í umhverfismálum í landbúnaði, s.s. lifandi gróðri, eða jafngildum ráðstöfunum, til að koma í veg fyrir að köfnunarefni tapist út í umhverfið. Því ætti að setja fram þessar kröfur.Notkun á RENURE-áburði getur einnig tengst áhættu á losun köfnunarefnis með uppgufun úr jarðvegi, einkum ef um er að ræða áburð sem inniheldur meira en 60% köfnunarefnis í öðru formi en nítrötum og pH-gildi er hærra en 5,5. Til að koma í veg fyrir neikvæð áhrif á umhverfið skal því fara eftir viðeigandi aðferðum við notkun áburðar á landi, s.s. inndælingu, tafarlausri ísetningu efna á yfirborði eða jafngildum ráðstöfunum.Þegar aðildarríki heimila notkun á RENURE-áburði úr unnum húsdýraáburði ættu þau einnig að taka tillit til hugsanlegra áhrifa á að ná markmiðum tilskipunar ráðsins 92/43/EBE og tilskipana Evrópuþingsins og ráðsins 2000/60/EB, (ESB) 2016/2284, (ESB) 2020/2184 og 2008/50/EB og reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2018/848. Notkun á RENURE-áburði ætti ekki að hafa áhrif á eða hindra framkvæmd þessara tilskipana og þeirrar reglugerðar. Í ljósi varúðarreglunnar, sem sett er fram í 2. mgr. 191. gr. sáttmálans um starfshætti Evrópusambandsins, skulu aðildarríkin gera sérstakar varúðarráðstafanir á svæðum og í nágrenni Natura 2000 og í nágrenni við tökustaði drykkjarvatns. Við beitingu framangreindrar löggjafar og áður en leyfi til að nota slíkan RENURE-áburð er veitt skulu aðildarríkin meta heildaráhrifin á losun ammoníaks á þeim svæðum þar sem notkun RENURE-áburðar er leyfð, í því skyni að tryggja að umhverfismarkmið verði ekki fyrir neikvæðum áhrifum.
