32023R1115

Regulation (EU) 2023/1115 of the European Parliament and of the Council of 31 May 2023 on the making available on the Union market and the export from the Union of certain commodities and products associated with deforestation and forest degradation and repealing Regulation (EU) No 995/2010

Gerð á tungumálum ESB: OJ L 150, 9.6.2023, p. 206

Þýðing EES-gerðar birtist hér á íslensku við upptöku í EES-samninginn og birtingu í EES-viðbæti.

Gerð ekki til á íslensku

Tillaga sem gæti verið EES-tæk
Gerð í skoðun hjá EES-EFTA ríkjunum
Drög að ákvörðun sameiginlegu nefndarinnar í skoðun
Ákvörðun sameiginlegu nefndarinnar samþykkt en hefur ekki öðlast gildi
Tekin upp í EES-samninginn og í gildi
Tekin upp í EES-samninginn en ekki lengur í gildi

Staða og svið tillögu/gerðar

Staða tillögu/gerðar	ESB gerð í skoðun hjá Íslandi, Liechtenstein og Noregi til upptöku í EES-samninginn
Svið (EES-samningur, viðauki)	02 Tæknilegar reglugerðir, staðlar, prófanir og vottun, 02.17 Umhverfisvernd

Almennar upplýsingar

Útdráttur

Reglugerð (ESB) 2023/1115 um að bjóða fram á markaði Sambandsins og flytja út frá Sambandinu tilteknar hrávörur og vörur sem tengjast eyðingu og hnignun skóga (EUDR) miðar að því að draga úr framlagi Evrópusambandsins til skógareyðingar og hnignunar skóga á heimsvísu. EUDR tekur til tiltekinna vara sem innihalda, hafa verið fóðraðar með eða hafa verið framleiddar úr nautgripum, kakói, kaffi, olíupálma, gúmmíi, soja eða timbri. Meginskilyrði markaðssetningar eru að vörurnar séu skógareyðingarlausar (e. deforestation-free), hafi verið framleiddar í samræmi við lög framleiðslulands og að áreiðanleikakönnun hafi farið fram í samræmi við ákvæði EUDR. EUDR leysir af hólmi reglugerð (ESB) nr. 995/2010 um skyldur rekstraraðila sem setja timbur og timburvörur á markað og felur í sér víðtækari skyldur fyrir rekstraraðila og kaupmanna, auk aukinna krafna um rekjanleika, upplýsingaskil og opinbert eftirlit.

Nánari efnisumfjöllun

Markmið EUDR er að draga úr framlagi Evrópusambandsins til eyðingar og hnignunar skóga á heimsvísu og stuðla þannig að minni losun gróðurhúsalofttegunda og vernd líffræðilegrar fjölbreytni. Reglugerðin leysir af hólmi reglugerð (ESB) nr. 995/2010 um skyldur rekstraraðila sem setja timbur og timburvörur á markað og hefur víðtækara gildissvið en sú reglugerð. Hún tekur til nautgripa, kakós, kaffis, olíupálma, gúmmís, soja og timburs, auk tiltekinna vara sem innihalda, hafa verið fóðraðar með eða hafa verið framleiddar úr þessum hrávörum. EUDR setur þrjú meginskilyrði fyrir markaðssetningu og útflutningi viðkomandi vara. Í fyrsta lagi skal varan vera skógareyðingarlaus (e. deforestation-free). Í öðru lagi skal varan hafa verið framleidd með lögmætum hætti í samræmi við lög framleiðslulands. Í þriðja lagi skal yfirlýsing um áreiðanleikakönnun (e. due diligence statement) liggja fyrir vegna vörunnar. Reglugerðin gerir greinarmun á hlutverkum rekstraraðila (e. operator) og kaupmanna (e. trader). Rekstraraðili er einstaklingur eða lögaðili sem fyrst setur viðkomandi vöru á innri markað Evrópu. Kaupmaður er hins vegar einstaklingur eða lögaðili í aðfangakeðjunni, annar en rekstraraðili, sem býður vöruna fram á markaðnum í tengslum við viðskiptastarfsemi. Áður en vara er sett á markað ber rekstraraðilum og stærri kaupmönnum (e. non-SME traders) að framkvæma ítarlega áreiðanleikakönnun og skila yfirlýsingu um hana í upplýsingakerfi framkvæmdastjórnar ESB. Áreiðanleikakönnunin felur meðal annars í sér umfangsmikla upplýsingaöflun um framleiðsluferil vörunnar, áhættumat og viðeigandi ráðstafanir til að draga úr áhættu. Með því að skila yfirlýsingunni tekur viðkomandi aðili ábyrgð á því að varan uppfylli skilyrði reglugerðarinnar. Með reglugerðinni er komið á þriggja þrepa kerfi þar sem framleiðslulönd eða landssvæði eru flokkuð eftir áhættu á að þar séu framleiddar hrávörur sem uppfylla ekki skilyrði reglugerðarinnar. Framkvæmdastjórn ESB annast flokkunina á grundvelli hlutlægs og gagnsæs mats, nýjustu vísindagagna og alþjóðlega viðurkenndra heimilda. Við matið er meðal annars litið til skógareyðingar og hnignunar skóga, stækkunar landbúnaðarsvæða, framleiðsluhorfa, loftslagsskuldbindinga, annarra samninga og löggjafar viðkomandi lands. Flokkunin hefur áhrif á kröfur um umfang áreiðanleikakönnunar og eftirlits. Ríkjum ber að tilnefna eitt eða fleiri lögbær yfirvöld til að annast framkvæmd reglugerðarinnar. Yfirvöldin skulu setja sér árlega eftirlitsáætlun og tryggja tiltekið lágmarksumfang eftirlits með rekstraraðilum og kaupmönnum. Þau skulu hafa vald til að framkvæma ítarlegar úttektir á rekstraraðilum og kaupmönnum. Reglugerðin leggur jafnframt ríka áherslu á samstarf og upplýsingamiðlun milli aðildarríkja og lögbærra yfirvalda þeirra. Reglugerðin kveður einnig á um aukið samstarf milli lögbærra yfirvalda og tollyfirvalda við eftirlit á ytri landamærum. Þannig geta tollyfirvöld til dæmis stöðvað afgreiðslu vöru í frjálst flæði á meðan lögbært yfirvald metur efnislega hvort skilyrði reglugerðarinnar séu uppfyllt. Reglugerðin veitir almenningi og hagsmunaaðilum jafnframt kost á að koma rökstuddum ábendingum um möguleg brot gegn ákvæðum hennar á framfæri við lögbær yfirvöld. Samkvæmt reglugerðinni skulu aðildarríki setja reglur um viðurlög við brotum gegn ákvæðum hennar og gera allar nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að þeim sé beitt. Viðurlögin skulu meðal annars fela í sér sektir, upptöku viðkomandi vara og tekna af viðskiptum með þær og tímabundna útilokun frá opinberum innkaupum og aðgangi að opinberri fjármögnun. Fjárhæð sekta skal taka mið af umhverfisspjöllum og verðmæti viðkomandi vara. Þegar lögaðili á í hlut skal hámarksfjárhæð sekta nema að lágmarki 4% af heildarveltu síðasta rekstrarárs.

Staða innan stjórnsýslunnar

Stofnun hefur lokið yfirferð	Á ekki við
Þörf á aðlögun í ákvörðun sameiginlegu nefndarinnar	Ekki þörf á aðlögun
Fagráðuneyti hefur lokið vinnu við upplýsingablað og samþykkir drög að ákvörðun sameiginlegu nefndarinnar	Nei
Alþingi hefur lokið mati sínu	Nei
Utanríkisráðuneyti hefur veitt samþykki fyrir því að drög að ákvörðun sameiginlegu nefndarinnar séu send til ESB	Nei

Innleiðing

Innleiðing	Engar laga- eða reglugerðabreytingar
Staða innleiðingarvinnu	Innleiðing ekki hafin

Samráð

Samráð	Nei

Áhrif

Áætlaður kostnaður hins opinbera	Ekki vitað

Ábyrgðaraðilar

Ábyrgt ráðuneyti	Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið
Önnur ráðuneyti sem hafa aðkomu	Atvinnuvegaráðuneyti, Félags- og húsnæðismálaráðuneyti, Fjármála- og efnahagsráðuneytið
Ábyrg stofnun	Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun
Aðrar stofnanir sem hafa aðkomu	Matvælastofnun, Ríkisskattstjóri, Umhverfis- og orkustofnun

Samþykktar gerðir birtar í Stjórnartíðindum ESB

CELEX-númer	32023R1115
Þennan dag skulu skilyrði uppfyllt í ESB	31.05.2023
Samþykkt tilvísun í Stjórnartíðindi ESB	OJ L 150, 9.6.2023, p. 206
Þennan dag skulu skilyrði uppfyllt í ESB	30.12.2024

Vinnslustig (pipeline stage)

COM numer	COM(2021) 706
Dagsetning tillögu ESB	17.11.2021
Dagsetning tillögu	17.11.2021
Samþykktardagur i ESB	30.12.2024

Tillögur að breytingum (Proposed amendments)

COM(2025) 652 52025PC0652	Regulation (EU) 2025/2650 of the European Parliament and of the Council of 19 December 2025 amending Regulation (EU) 2023/1115 as regards certain obligations of operators and traders	Gerð í skoðun hjá EES EFTA-ríkjunum
COM(2024) 452 52024PC0452	Regulation (EU) 2024/3234 of the European Parliament and of the Council of 19 December 2024 amending Regulation (EU) 2023/1115 as regards provisions relating to the date of application	Gerð í skoðun hjá EES EFTA-ríkjunum

Breytt af (Modified by)

XC(2025) 4524 52025XC04524	based on
COM(2025) 652 52025PC0652	proposes to amend	Regulation (EU) 2025/2650 of the European Parliament and of the Council of 19 December 2025 amending Regulation (EU) 2023/1115 as regards certain obligations of operators and traders	Gerð í skoðun hjá EES EFTA-ríkjunum
IP(2025) 149 52025IP0149	based on
XC(2024) 6789 52024XC06789	based on
COM(2024) 452 52024PC0452	proposes to amend	Regulation (EU) 2024/3234 of the European Parliament and of the Council of 19 December 2024 amending Regulation (EU) 2023/1115 as regards provisions relating to the date of application	Gerð í skoðun hjá EES EFTA-ríkjunum

Breytir (Modifies)

COM(2021) 706 52021PC0706	adopts	Regulation (EU) 2023/1115 of the European Parliament and of the Council of 31 May 2023 on the making available on the Union market and the export from the Union of certain commodities and products associated with deforestation and forest degradation and repealing Regulation (EU) No 995/2010	Gerð í skoðun hjá EES EFTA-ríkjunum
32019R1010	implicitly repeals	Regulation (EU) 2019/1010 of the European Parliament and of the Council of 5 June 2019 on the alignment of reporting obligations in the field of legislation related to the environment, and amending Regulations (EC) No 166/2006 and (EU) No 995/2010 of the European Parliament and of the Council, Directives 2002/49/EC, 2004/35/EC, 2007/2/EC, 2009/147/EC and 2010/63/EU of the European Parliament and of the Council, Council Regulations (EC) No 338/97 and (EC) No 2173/2005, and Council Directive 86/278/EEC	Tekin upp í EES-samninginn og í gildi
32010R0995	repeals	Regulation (EU) No 995/2010 of the European Parliament and of the Council of 20 October 2010 laying down the obligations of operators who place timber and timber products on the market	Tekin upp í EES-samninginn og í gildi
12016E192	based on

Samantekt EUR-Lex

WHAT IS THE AIM OF THE REGULATION?

Regulation (EU) 2023/1115 sets out binding rules for European Union (EU) operators, downstream operators and traders that make available cattle, cocoa, coffee, oil palm, rubber, soy and wood, along with certain derived products, on the EU market or export them from the EU, with the aim of:

minimising the EU’s contribution to global deforestation and forest degradation;
reducing the EU’s contribution to greenhouse gas emissions and global biodiversity loss.

The regulation is part of the EU’s biodiversity strategy for 2030, the EU’s new EU forest strategy for 2030 and the European Green Deal.

KEY POINTS

Deforestation and forest degradation are the result of the expansion of agricultural land, which is linked to the production of the commodities covered by this regulation (cattle, cocoa, coffee, oil palm, rubber, soy and wood). As a major consumer of these commodities, the EU can reduce its contribution to global deforestation and forest degradation by making sure these products and their supply chains are deforestation free.

Due diligence

The regulation’s impact assessment estimates that, without this intervention, the EU’s consumption and production of the seven commodities alone could cause almost 250 000 hectares of deforestation annually by 2030.
The regulation, as amended by Regulation (EU) 2025/2650, distinguishes between operators, downstream operators and traders, with differentiated obligations along the supply chain.
The regulation sets out mandatory due diligence rules for operators that place these commodities on the EU market or export them from the EU.
The rules also apply to a number of derived products, such as chocolate, furniture, printed paper and a range of products derived from palm oil (e.g. personal care products).
Operators are required to trace the products they sell back to the plot of land where they were produced and declare that they have exercised due diligence. Micro or small primary operators may fulfil this requirement through a simplified declaration.
The regulation allows operators to mandate that an authorised representative submit a due diligence statement or a simplified declaration on their behalf.
The regulation sets a cut-off date of 31 December 2020, meaning that only products that have been produced on land that has not been subject to deforestation or forest degradation after 31 December 2020 can be placed or made available on the EU market or exported from the EU.
An information system will be accessible to operators and, if applicable, their authorised representatives, to downstream operators and traders and to competent authorities and customs authorities, to allow them to implement their respective obligations as laid down in Regulation (EU) 2023/1115. The system, which is a software application based on the Traces platform, established under Regulation (EU) 2017/625 on enforcing EU rules for the agri-food chain, is designed to facilitate the transfer of information between EU Member States’ competent authorities and customs authorities. It will support the submission of both due diligence statements and simplified declarations. An implementing act, Regulation (EU) 2024/3084, sets out the rules for the functioning of this information system, including rules for the protection of personal data and exchange of data with other IT systems.

Risk classification and product checks

The regulation includes the creation of a benchmarking system, which assigns a level of risk related to deforestation and forest degradation (low, standard or high) to Member States and non-EU countries.
The category of risk determines the level of obligations for operators’ due diligence and for Member States’ authorities to carry out inspections and checks.
To verify that they effectively fulfil their obligations, each Member State will have to carry out checks on:
- 9 % of operators dealing with products from high-risk countries, along with 9 % of the relevant commodities and products placed on, made available on or exported from their market by high-risk countries;
- 3 % of operators dealing with products from standard-risk countries;
- 1 % of operators dealing with products from low-risk countries.
The EU will enhance cooperation with partner countries, in particular those classified as high risk.

Human rights

The rules also take into account protecting human rights related to deforestation, respecting the principle of the free, prior and informed consent of indigenous peoples.

Penalties

The regulation includes rules on penalties, which Member States should ensure are effective, proportionate and dissuasive. These penalties should include, among other things, fines proportionate to the environmental damage and the value of the commodities or products, which must be set at a level of at least 4 % of the operators’ annual turnover in the EU, and temporary exclusion from public procurement processes and/or from access to public funding. They apply in accordance with the obligations laid down under the regulation.

FROM WHEN DOES THE REGULATION APPLY?

Regulation (EU) 2023/1115 has been in force since 29 June 2023.

Amending Regulation (EU) 2024/3234 postponed by one year the date of application of Regulation (EU) 2023/1115, and amending Regulation (EU) 2025/2650 further postponed its application by an additional year.

Operators, downstream operators and traders that are not micro- or small enterprises will have to comply with the requirements of Regulation (EU) 2023/1115 from 30 December 2026, and micro- and small enterprises from 30 June 2027.

BACKGROUND

For further information, see:

Deforestation Regulation implementation (European Commission)
Regulation on deforestation-free products (European Commission)
Guidelines on biodiversity-friendly afforestation, reforestation and tree planting (European Commission)
3 billion trees (European Commission)
Nature and biodiversity (European Commission).

MAIN DOCUMENT

Successive amendments to Regulation (EU) 2023/1115 have been incorporated into the original text. This consolidated version is of documentary value only.

Flokkun (Classifications)

EUROVOC	export (EU), market approval, reduction of gas emissions, wood product, deforestation, cattle, vegetable oil, soya bean, tropical plant, commodities market
Subject matter	Environment, Internal market - Principles, Forestry, Environment, energy efficiency