Ný umbúðareglugerð ESB - 32025R0040

Reglugerðin inniheldur fjölmargar heimildir til framkvæmdastjórnarinnar til að útfæra ákvæði reglugerðarinnar nánar, herða skilyrði eða kveða að öðru leyti á um hvernig framkvæma skuli ákvæði reglugerðarinnar í gegnum framkvæmdaákvarðanir eða með öðrum tólum. Ekki er tilgreint sérstaklega í þessari greiningu hvaða heimildir eru til staðar til að útvíkka eða þrengja ákvæði reglugerðarinnar þar sem slíkar heimildir er víða að finna. Það þýðir sömuleiðis að nákvæm útfærsla á mörgum atriðum reglugerðarinnar liggur ekki fyrir að svo stöddu.Kafli I inniheldur greinar 1-4. Hann inniheldur staðlaða umfjöllun um gildissvið, markmið, skilgreiningar og önnur atriði. Nokkrar nýjar skilgreiningar er að finna í reglugerðinni eða breyttar skilgreiningar frá því sem áður var.Kafli II inniheldur skilyrði sem gerð eru til umbúða vegna sjálfbærnisjónarmiða. Í kaflanum eru greinar 5-10.Grein 5 fjallar um efnainnihald umbúða.Grein 6 er viðamikil og fjallar um visthönnun umbúða. Meðal efnisatriða eru að skylda sé að umbúðir séu auðveldlega endurvinnanlegar, umbúðum sé skipt í gæðaflokka og framlengd framleiðendaábyrgð skuli taka mið af gæðaflokkunum.Grein 7 kveður á um lágmarkshlutfall endurunnins plasts í plastumbúðum árið 2030 og 2040. Ákvæðið nær þó ekki til ýmissa gerða umbúða, til dæmis niðurbrjótanlegra umbúða, flutningsumbúða, umbúða um hættuleg efni og sumra viðkvæmra snertiumbúða.Greinar 8 og 9 fjalla um jarðgeranlegar umbúðir.  Kveðið er á um að sumar umbúðir skuli vera jarðgeranlegar, til dæmis kaffipúðar, tepokar, límmiðar á ávexti og grænmeti og örþunnir plastpokar. Grein 10 fjallar á tæknilegan hátt um lágmörkun umbúða og grein 11 fjallar um endurnotanlegar umbúðir, praktísk atriði við notkun og endurnotkun þeirra, hönnun og fjölda umferða (e. rotations).Kafli III snýr að merkingum og upplýsingargjöf. Í greinum 12 og 13 er kveðið á um samræmdar flokkunarmerkingar sem verða eins milli úrgangsíláta og umbúða. Fjölnota umbúðir munu þurfa að innihalda uppýsingar um endurnotkunarkerfi, til dæmis hvar er hægt að skila þeim inn og fá nýjar umbúðir. Grein 14 fjallar um grænar fullyrðingar.Kafli IV inniheldur ýmis almenn ákvæði. Greinar 15 og 16 fjallar um skyldur framleiðenda, þar á meðal upplýsingaskyldu og skyldur varðandi gæði umbúða, grein 17 fjallar um skyldur fulltrúa framleiðenda, grein 18 fjallar um skyldur innflytjenda, grein 19 fjallar um skyldur drefingaraðila, greinar 20-23 fjalla um aðrar skyldur, meðal annars til upplýsingargjafar.Kafli V áréttar skyldu til að lágmarka umbúðir. Þetta er meðal annars gert með mælanlegum hætti. Í grein 24 kemur fram að tómarúm í umbúðum megi að hámarki vera 50%.Grein 25 kveður á um takmarkanir á notkun ýmissa einnota plastumbúðagerða frá 1. janúar 2030. Helstu umbúðagerðir sem ekki má setja á markað verða plastfilma sem notuð er til að binda saman smærri einingar sem seljast saman, einnota plastumbúðir utan um ýmsa ávexti og grænmeti, einnota plastáhöld fyrir mat og drykk í gisti- og veitingageiranum til notkunar á staðnum, til dæmis bakkar, diskar, glös, pokar og box, einnota plastumbúðir í gisti- og veitingageiranum utan um einstaklingsskammta af sykri, sultu, kaffirjóma, krydd, sósubréf og svipaðar vörur sem ekki eru ætlaðar til brotttöku (take-away), einstaklingsvörur í gistigeiranum sem ekki er ætlast til að gestir deili með öðrum gestum, til dæmis einstaklingssjampóflöskur og sápur. Einnig verður bannað að setja á markað örþunna (very lightweight) burðarpoka úr plasti, nema þegar þeirra er þörf af sóttvarnaástæðum eða þegar þeir eru ætlaðir sem söluumbúðir.Greinar 26 og 27 fjalla um endurnotkunarkerfi umbúða. Grein 28 fjallar um umbúðalausar vörur og kröfur sem gera má varðandi slíka sölu. Verslanir sem eru með meira en 400 m2 sölusvæði ættu að reyna að tileinka umbúðalausum vörum 10% af sölusvæðinu.Grein 29 inniheldur endurnotkunarmarkmið. Fyrir flutningsumbúðir verður markmiðið almennt 40% árið 2030 og 70% árið 2040. Ýmsir rekstraraðilar skuli tryggja að 10% af þeirra umbúðum séu endurnotanlegar, þar á meðal kemur fram í grein 29(6) að verslanir sem selja áfenga- og óáfenga drykki skuli ná 10% endurnotkunarmarkmiði fyrir seldar drykkjarvöruumbúðir árið 2030 og 40% árið 2040. Söluaðilar vara í endurnotanlegum drykkjarvöruumbúðum skulu taka ókeypis við umbúðunum aftur að notkun lokinni. Stjórnvöld hafa þröngar heimildir til að undanskilja rekstraraðila frá ákvæðum greinarinnar, ýmist tímabundið eða til lengri tíma, þó ekki nema til 5 ára í senn. Grein 30 og 31 fjallar um hvernig reikna skuli endurnotkunarhlutföll og skila gögnum til hins opinbera.Greinar 32 og 33 kveða á um að aðilar í veitingageiranum skuli bjóða viðskiptavinum að koma með endurnotanleg ílát og hvernig staðið skuli að slíku.Kafli VI fjallar um burðarpoka úr plasti.Kafli VII kveður á um gæði, staðla og fylgiskjöl með umbúðum.Kafli VIII greinir frá hvernig meðhöndla eigi umbúaúrgang. Grein 40 kveður á um hvernig ábyrgð er úthlutað innan stjórnsýslunnar, grein 41 kveður á um gerð varúðarskýrslu (early warning report) til þeirra aðildarríkja sem ekki þykja líkleg að ná markmiðum reglugerðarinnar og grein 42 tilgreinir upplýsingar sem taka þarf inn í stefnur aðildarríkja um úrgangsforvarnir og úrgangsmeðhöndlun.Grein 43 leggur fram markmið um samdrátt í umbúðaúrgangi miðað við 2018, um 5% árið 2030, um 10% árið 2035 og um 15% árið 2040. Í greininni er nánar kveðið á um hvernig hægt sé að ná þessum markmiðum og hvernig reikna skuli árangurinn í áttina að þeim.Grein 44 kveður á um skyldu aðildarríkja til að koma á fót skrá yfir framleiðendur, framleiðendasamtök sem fara með framlengda framleiðendaábyrgð eða fulltrúa framleiðenda sem setja umbúðir á markað í fyrsta sinn. Þessi skrá er forsenda þess að hægt sé að hafa eftirlit með því að framleiðendur uppfylli sínar skyldur samkvæmt regluverkinu. Skráin þarf að geta talað við skrár annarra aðildarríkja. Almennt nær skráin aðeins yfir framleiðendur sem setja á markað 10 tonn af umbúðum á ári eða meira. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins mun setja nánari ákvæði um framleiðendaskrá fyrir 12. febrúar 2026. Grein 45 kveður á um að sá aðili sem setur fyrst umbúðir á markað í aðildarríki muni bera framlengda framleiðendaábyrgð á þeim umbúðum í viðkomandi aðildarríki. Fjallað er um praktísk atriði við innleiðingu framlengdrar framleiðendaábyrgðar í greininni, meðal annars um hvernig standa skuli að framlengdri framleiðendaábyrgð við netverslun. Grein 46 fjallar um samtök framleiðenda með framleiðendaábyrgð og grein 47 fjallar um viðurkenningu stjórnvalda á kerfum framlengdrar framleiðendaábyrgðar og á því hvernig framlengd framleiðendaábyrgð sé uppfyllt.Grein 48 kveður á um skyldu aðildarríkja til að tryggja að til staðar séu innviðir og kerfi til að undirbúa umbúðir fyrir endurnotkun og hágæðaendurvinna umbúðir (high-quality recycling). Ekki verður heimilt að brenna eða urða hágæðaendurvinnsluefni og koma þarf upp innviðum og/eða þekkingu til að tryggja bætta endurvinnslu.Greinar 49-52 kveða á um hvaða úrgangsstraumum þarf að safna sérstaklega, ýmist sem hefðbundnum úrgangi eða sem hluta af skilagjaldskerfi, og hvaða endurvinnslumarkmið gilda. Hvetja skuli til áfyllingarkerfa með fjölnota umbúðir. Þeir úrgangsstraumar sem taldir eru upp eru í takti við íslenskt regluverk en rýna þarf og uppfæra endurvinnslumarkmiðin. Einnig þarf að sjá til þess að kerfi framlengdrar framleiðendaábyrgðar úthluti ákveðnu fé til úrgangsforvarna í samræmi við grein 51(3). Greinar 53 og 54 fjalla um hvernig skuli reikna út endurvinnsluhlutföll ýmist með- eða án endurnotkunartölfræði.Greinar 55-57 snúa að upplýsingagjöf framleiðenda og stjórnvalda. Kveðið er á um að aðildarríki haldi úti gagnagrunni með upplýsingum yfir umbúðir.Kafli IX fjallar um málsmeðferð m.a. þegar umbúðir eru ekki í samræmi við regluverkið. Í Grein 62 eru talin upp brot sem aðildarríkjum er gert skylt að bregðast við.Kafli X inniheldur aðeins eina grein sem fjallar um skyldu aðildarríkja til að huga að umbúðum við opinber innkaup. Ákvæði kaflans snúa að því að búa til markaðseftirspurn eftir umhverfislega sjálfbærum umbúðum. Greinin inniheldur dæmi um hvernig beita má opinberum innkaupum en áskilur framkvæmdastjórninni rétt til að útfæra innihald greinarinnar nánar.Kafli XI fjallar um gerðir sem Framkvæmdastjórninni er heimilt að setja.Kafli XII inniheldur breytingar á reglugerð (EU) 2019/1020 og tilskipun (EU) 2019/904.Kafli XIII inniheldur eftirfylgni með reglugerðinni. Grein 68 fjallar um viðurlög  vegna  brota á reglugerðinni. Grein 69 fjallar um innra mat Evrópusambandsins á gagnsemi og áhrifum reglugerðarinnar.Greinar 70 og 71 fjalla um hvenær reglugerðin öðlast gildi.